Genderwijs - Het project

In 2014 kregen 4 organisaties middelen van toenmalig minister van Jeugd Pascal Smet om projecten tegen homofobie op te zetten.

  • Sensoa, als Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid.
  • Wel Jong Niet Hetero, als samenwerkingsverband van aangesloten Vlaamse & Brusselse holebi(homo-, lesbische & bi)-jongerengroepen.
  • Koning Kevin, als jeugdwerkorganisatie met als doel kinderen en jongeren op een speelse, verantwoordelijke en bezielde wijze te stimuleren
  • IN-Gent, als lokale integratiecentrum van Gent.

De organisaties kregen apart middelen, maar besloten om samen naar buiten te treden. Op die manier hopen ze een sensibiliserende golf los te maken, eerder enkele kleine slagen in het water. Op deze site vind je een overzicht van de bundeling van onze krachten.

Op 7 maart ging het #NiemandIsCliché-event door. We mochten hiervoor op heel wat partners rekenen: STAM, Wel Jong Niet Hetero, Stad Gent, Rosa, Koning Kevin, çavaria, Hujo, Vivès, KSJ-VKSJ-KSA, Mooss, C.I.S., Speakers Corner Gent, Mediaraven, JAC, Intercultureel Netwerk Gent, CAW, Awel, GO!, ICRH, Ella, Expoo, Joetz, OVSG, VSK, Jong & Van Zin, VCLB, VOOP, de Ambrassade, POV en VSKO

Je bent jong

Weetewavlogs

Vlogs tegen stereotypen over man/vrouw verhoudingen en holebi's.

Ministerie van gelijkheid

Online spel dat nieuwe media in vraag stelt.

Niet Normaal!

Multimediaal pakket met boekje en daaraan gekoppelde website met filmpjes. Gratis.

Wat is gay?

Ook al zoveel gehoord over 'gay zijn' en wil je nu eens weten wat er echt klopt?

#SoWhat?! - The Gayme

Speelse gespreksvorm om gender en seksuele diversiteit bespreekbaar te maken. Lancering vanaf 22/4

Je begeleidt

Lespakket 'Weetewa'

Lespakket tegen stereotypen over man vrouw verhoudingen en holebi's. 

Online spel 'Ministerie van gelijkheid.'

Online spel dat nieuwe media in vraag stelt.

Niet Normaal!

Multimediaal pakket met boekje en daaraan gekoppelde website met filmpjes. Gratis.

Educatief spel #SoWhat?! - The Gayme

Speelse gespreksvorm om gender en seksuele diversiteit bespreekbaar te maken. Lancering 22/4

Tips voor jongeren

O ja, er zijn verschillen. Maar of die zo groot zijn? Dat is nog maar de vraag. De media is nogal vatbaar voor artikels over de verschillen tussen mannen en vrouwen. Een te sterke focus op de verschillen komt niet tegemoet aan de realiteit. Want ja, overeenkomsten tussen jongens en meisjes zijn er heel wat!

Eigenlijk zijn er veel meer gelijkenissen dan verschillen tussen jongens en meisjes. Er zijn verschillen, maar die zijn niet veel groter dan de verschillen tussen meisjes onderling of tussen jongens onderling. 

Wie denkt dat verschillen zijn aangeboren, grijpt wel eens terug naar de rol van de man als jager. Dat zou volgens sommigen kunnen verklaren dat jongens ‘echte players’ zijn en dus zogezegd ‘de meisjes najagen’. Biologisch gezien moet een vrouw kieskeurig zijn aangezien zij maar één keer per maand vruchtbaar is en haar kind negen maanden moet dragen. Elke baby vereist dus een grote investering, terwijl mannen bij wijze van spreken trachten zoveel mogelijk hun zaad te verspreiden. Ook uit hersenonderzoek blijkt dat er voor de geboorte reeds geslachtsverschillen aanwezig zijn in de hersenen. En natuurlijk zijn er hormonale verschillen tussen mannen en vrouwen.

Daarnaast zijn er onderzoeken die benadrukken dat verschillen tot stand komen door wat we leren. Doordat bijvoorbeeld alle speelgoedwinkels speelgoed maken dat roze en glitterig is voor meisjes en blauw en stoer is voor jongens, gaan kinderen leren ‘dat het zo hoort’. Deze clichés hebben een invloed op het gedrag. Kinderen gaan zich aanpassen volgens wat zij geloven wat hoort voor een jongen of meisje. Zo zullen meisjes die weten dat ze een meisje zijn, minder agressie vertonen dan meisjes die dit niet leerden. Kinderen zijn ook onderling erg streng voor jongens of meisjes die niet doen wat ‘hoort’. Zo worden normen aangeleerd en van generatie op generatie overgedragen.

Verschillen tussen jongens en meisjes ontstaan waarschijnlijk door beide: door wat aangeboren is en door wat we leren. Elke jongen en elk meisje gaat daar bovenop, voor zover dat mogelijk is, ook nog eigen keuzes maken over hoe ze zich gedragen en hoe ze eruit willen zien.

Vroeger waren de verschillen tussen man en vrouw heel duidelijk aanwezig in hoe de maatschappij georganiseerd was, nu is dat verschil heel klein.

En toch blijven de verschillen hardnekkig hangen in onze beeldvorming over mannen en vrouwen. Die verschillen tussen de geslachten hoeven niet persé slecht te zijn. Ze kunnen elkaar mooi aanvullen. Ook zorgt een afbakening van rollen en verwachtingen voor duidelijkheid en structuur. Er is echter een verschil tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid. We willen de verschillen tussen mannen en vrouwen niet ontkennen (ook al zijn deze veel kleiner dan vaak wordt gedacht) en vervallen in een oneindige discussie omtrent gelijkheid. Wel streven we naar de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen en dus gelijke kansen, rechten en plichten. 

Het grootste probleem is echter dat we ons daar niet meer bewust van zijn. We zijn zodanig gewoon aan die rollen en opvattingen, dat we er niet meer kritisch naar kijken. Bij deze, we serveren jullie 6 redenen om op slag genderwijs te worden!

1. Door aan een geslacht specifieke talenten te koppelen, worden veel kansen gemist aangezien bepaalde talenten niet of minder worden ontwikkeld omdat deze nu eenmaal zogezegd niet passen bij het geslacht van dit kind.

  Like really, boys can’t dance? Girls can’t throw?

2. Iedereen moet zich gedragen en eruitzien zoals past bij zijn of haar geslacht.

  Oh no, a man who wears pink? And can you handle a strong girl?

3. Kijk maar eens in de spiegel. En wat zie je? Tevreden of niet tevreden? Wel, 40% van de Vlaamse pubermeisjes zichzelf te dik terwijl slechts 5% effectief een te hoog BMI heeft. Van de Vlaamse puberjongens vindt slechts 10% dat er wel wat kilo’s af mogen terwijl dit eigenlijk bij 20% zou moeten op basis van BMI. Schoonheidsidealen hebben een grote invloed op je zelfbeeld.

 Oh yes, girl, you can have a nice butt! And boy, you better go and have a run!

4. O ja, vrouwen worden in reclame vaak afgebeeld als lustobjecten op basis van cliché beelden. Kan jij zeggen welke invloed deze overmatige aandacht op seksualiteit en uiterlijk en beperkte aandacht voor andere kenmerken jou beïnvloedt?

Uhu. And what do you use your kitchen for?

5.Mogen jongens en meisjes op een zelfde manier een relatie beginnen? Wel, you better watch out voor de dubbele seksuele moraal. Zware woorden voor het feit dat meisjes zogezegd constant sexy moeten zijn maar niet seksueel actief mogen zijn. Terwijl je pas een ‘echte man’ bent als je seksueel actief bent. Watch out for this, bumaye! 

  A slut? A woman with the morals of a man.

6. Seksisme. De opvatting dat vrouwen thuisblijven en mannen gaan werken uit zich nog steeds op verschillende terreinen. Zo gaan vrouwen vaker deeltijds of zelfs helemaal niet werken, bekleden zij minder leidinggevende functies en verdienen zij nog steeds minder ook al doen ze dezelfde job. Voor mannen daarentegen is het bijna onmogelijk (of beter gezegd ondenkbaar) om huisvader te worden of dezelfde zorgende rol op te nemen als een moeder. Daarnaast is er ook een duidelijke opdeling in zogenaamde mannen- en vrouwenberoepen, wat reeds tot uiting komt in een verschil in studiekeuze tussen jongens en meisjes.  

                            

‘Gender’ gaat om expressie, maar ook om verwachtingen: Hoe gedraag je je als jongen of meisje? Maar ook hoe je verwacht wordt je te gedragen als jong als meisje. Deze rollen, verwachtingen en hoe we ons ernaar gaan gedragen, dat is gender.

Je lichaam en je biologisch geslacht zijn als hardware, je hebt het gekregen bij je geboorte. Indien het je niet bevalt is het geen zaak van snel even herformatteren: een IBM wordt niet zomaar een Apple-computer als je er andere software op installeert. Anders dan vele mensen denken behoort ook dat diepe gevoel van man, vrouw of tussenwezen te zijn bij je hardware. Wat je voelt, is wat je voelt, los van oordelen van anderen, los van wat sociaal ‘past’ of niet. Niemand kan je opleggen wat je moet voelen!
Eigenlijk bestaat het gender van elke mens uit vier verschillende aspecten:

GESLACHT: dat is (meestal) duidelijk zichtbaar: mannelijk, vrouwelijk of interseksueel.

GENDERIDENTITEIT: het gevoel man, vrouw of tussenwezen te zijn.

GENDEREXPRESSIE: wat je uitdrukt over je gevoelsleven, maar ook hoe andere mensen dit inschatten.

SEKSUELE ORIENTATIE: je aantrekkingskracht en partnerkeuze: heteroseksueel, homoseksueel of biseksueel

De beste manier om de menselijke variatie in te schatten, is mensen op een lange lijn naast elkaar te plaatsen tussen twee extreme punten. Langs de ene kant 'volledig man', lang de andere kant 'volledig vrouw'. Dit is het zogenaamde ‘gender continuüm’. Stel je die ‘genderidentiteitslijn’ even voor... Sommige mannen staan helemaal links bij ‘volledig man’, en sommige vrouwen rechts bij ‘volledig vrouw’. Anderen bevinden zich verspreid op andere punten op die lijn. Sommige mensen staan misschien zo dicht bij het middelpunt dat mannelijk van vrouwelijk scheidt, dat ze zélf niet goed weten of ze nu man of vrouw zijn. Deze voorstelling schept een véél correcter beeld, dan de simpele man/vrous opdeling. Want variatie is er!

Mannen moeten volgens het cliché stoer en macho zijn en de held uithangen, vrouwen moeten zorgend zijn en lief. Mensen die vasthouden aan deze clichés, hebben het soms moeilijk met wie zich niet gedraagt zoals dat zogenaamd hoort voor een man of vrouw. En dat ondervinden in de eerste plaats holebi’s en transgenders. Holebi’s en transgenders beantwoorden nu eenmaal niet altijd aan de clichés en traditionele ideeën over mannen en vrouwen. Homojongens gedragen zich volgens de norm vaak als ‘vrouwelijk’. Lesbische meisjes zijn vanuit die ogen vaak ‘jongensachtig’. Ze worden op hun uiterlijk afgerekend en ze worden bekritiseerd omwille van de manier waarop ze zich gedragen. Het feit dat ze vallen op hetzelfde geslacht is dus niet persé hetgene wat mensen moeilijk aanvaarden. Het zijn vooral de vastgeroeste traditionele ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen, die aan de grond liggen van homofobie of holebifobie en transfobie.

En eigenlijk zijn de clichébeelden en de traditionele ideeën over mannen en vrouwen voor iedereen lastig. Want niemand past helemaal in het cliché. En toch worden mensen die anders zijn vaak niet aanvaard in onze maatschappij of worden hun sterke, maar atypische kanten niet gezien: op school, in de jeugdbeweging, op het werk. 

Traditionele ideeën over mannen en vrouwen en holebifobie komen meer voor bij mensen die religie belangrijk vinden, maar zij zijn zeker niet altijd degenen die holebi’s uitschelden of aanvallen. Mensen die moeilijk een plaats vinden in de maatschappij, zoals mensen zonder goede opleiding, zonder (goede) job of zonder vooruitzichten op een job, kunnen ook erg vasthouden aan strakke ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen. De strakke ideeën geven hen immers houvast om te weten hoe ze zich moeten gedragen om ondanks hun (vermeende) plaats in de maatschappij respect te krijgen. Mannen zijn vaker holebifoob dan vrouwen, vooral mannen die zich zelf erg cliché mannelijk gedragen. Mensen die weinig in contact komen met minderheden, om het even dewelke, zijn ook meer holebifoob. Jongeren zijn minder holebifoob dan ouderen, maar zij gaan niet minder holebi’s uitschelden of aanvallen.

Jongens weten wel waar feminisme voor staat, maar de vraag of ze zelf een feminist zijn, doet hen twijfelen. Kan dat wel?

Ja natuurlijk! Feminist zijn, da’s een statement! Het betekent dat je het niet eens bent met de ongelijke situatie van mannen en vrouwen, en dat je vindt dat verandering hierin broodnodig is! Je vindt dat vrouwen recht hebben op meer van al wat ze tekort komen omdat ze vrouwen zijn: gezondheid, onderwijs, veiligheid, vertegenwoordiging, macht, erkenning…

Feministische mannen, zitten die dan ineens no way back in het vrouwenkamp? Welneen! Om als man jezelf feminist te noemen ben je geen mannenhater, je ben wel dapper om ook voor het andere geslacht je stem te geven. Vegetariërs die opkomen voor de rechten van dieren, zijn toch ook niet plots tégen al de menselijke wezens die hen omringen?

Het is met andere woorden geen keuze tégen, maar vóór! Voor gelijkwaardigheid, voor een maatschappij waarin vrouwen evenveel carrièrekansen, spaargeld en politieke zitjes hebben. Een maatschappij waarin vrouwen even gezonde en veilige levens leiden, op alle vlakken, en dezelfde opleidings- en doorgroeimogelijkheden als mannen hebben. In plaats van verdrukking, uitbuiting en machtsonevenwichten, kies je dus vóór eerlijkheid en gelijkwaardigheid.

Wat maakt van jou een echte man? Je bent er eentje als je gespierd, succesvol en rijk bent, houdt van snelle wagens, extreme sporten en babes? Mweeeh, da’s pas een cliché. Veel jongens schudden die zware verwachtingen van zich af en zoeken naar andere manieren om trots te zijn op zichzelf.

Meisjes moeten lang, glanzend haar hebben, liefst rank en slank zijn, en vooral lief, zorgzaam en minzaam glimlachen? Hoeft helemaal niet! Meisjes met een hoekje af zijn minstens even populair. De populariteit van de tv-reeks Girls zegt genoeg. Al moeten we opletten dat er niet gewoon nieuwe idealen, die al even onbereikbaar zijn, in de plaats komen.

Het belangrijkste is uiteindelijk dat we ons vrij voelen om onze eigen mix te maken van zogezegd vrouwelijke en mannelijke eigenschappen. Zoals een meisje die houdt van gamen, maar zich ook opmaakt om te gaan dansen. En een stoere voetballer die z’n hart lucht bij zijn maten als het tegenzit in de liefde. Zo'n mix maakt ons opener, dynamischer en creatiever, en laat ons toe om te evolueren als we een andere richting willen opgaan. Mannen die een zachte kant mogen tonen, hebben het makkelijker om conflicten in hun relatie of op het werk op te lossen. Vrouwen die stoer mogen zijn, kunnen makkelijker hun plan trekken en een hogere functie op het werk krijgen. Uiteindelijk is onze maatschappij sterker als de capaciteiten van iedereen worden ingezet, ongeacht of ze man of vrouw zijn. We zijn dus allemaal beter af als mannen en vrouwen ten volle kunnen zijn wie ze zijn, of dat past bij de echte man of de echte vrouw doet er eigenlijk helemaal niet toe.

'Mannen zijn allemaal dezelfde'
'Mannen zijn allemaal dezelfde' wordt overgebruikt om frustraties tegenover mannen uit te drukken. Dat is natuurlijk niet correcter dan zeggen dat alle vrouwen, alle italianen, alle honden of alle Guinese biggen dezelfde zijn. Als je dikwijls dezefde problemen tegenkomt met mannen, dan is het misschien tijd om na te denken over het type mannen, waarmee je je tijd doorbrengt? Misschien zijn zij allemaal hetzelfde, en kan het afwijken van dat type man jou een nieuw perspectief geven. 

'Mannen hebben geen gevoelens'
Het idee dat emoties 'iets voor vrouwen' zijn wordt in stand gehouden in onze samenleving. Voor mannen zijn ze een teken van zwakte. Ik sta achter het idee dat zorg dragen voor anderen een sterkte is en hier vind je een paar redenen waarom. We zijn niet allemaal robots zonder gevoel. Niet alle mannen zijn slecht in communiceren. Sommige mannen kunnen wel degelijk tijd maken voor een vruchtbaar gesprek waarin gevoelens worden uitgewisseld, problemen worden opgelost en relaties worden versterkt. 

'Mannen zijn allemaal sportfanaten'
Toen ik mijn middelbare school afmaakte, had ik zowat elke georganiseerde sport geprobeerd die men aanbood. Sommige waren van korte duur, andere gingen een paar jaar mee. Eén ding bleef echter hetzelfde: ik had weinig interesse om ernaar te kijken. Vrouwen hebben een beeld van mannen die grommend en bierdrinkend voor tv zitten op zondagnamiddag bij de start van het voetbalseizoen. Maar de waarheid is dat dat sommige mannen helemaal koud laat. 

'Mannen zijn niet bezig met uiterlijk'
Sommige mannen zullen wel degelijk gaan shoppen met jou, zelfs zonder gezeur. En velen onder hun geven wel degelijk om hoe we eruitzien.

(Sensoa vzw, Mediaraven en RoSa vzw. (2014) Weetewa ... ge zijt mijn stereotype niet. Steretypen over jongens ontkracht. Antwerpen. )

'Als een meisje een kort rokje draagt, dan vraagt ze erom.'
Deze theorie gaat ervan uit dat elke man een dier is met behoeftes die zo oncontroleerbaar zijn dat hij een vrouw met een specifiek kledingstuk wel moet aanvallen. De tweede fout in deze theorie is dat ze niet op feiten gebaseerd is. De meeste slachtoffers (van seksueel geweld) zijn kennissen van de pleger. Dat weerlegt de theorie dat het een toevallige daad is, veroorzaakt door een stukje stof. Support charity Rape Crisis legt uit: 'Alle mensen en vooral vrouwen en meisjes van alle leeftijden, klassen, culturen, met gelijk welke beperking, seksualiteit, ras en geloof worden verkracht. De aangenomen aantrekkelijkheid van een slachtoffer heeft niets te maken met seksueel geweld. Verkrachting is een daad van geweld, geen seks.' En de derde fout: vrouwen hebben het recht om wat dan ook te dragen zonder angst voor geweld. Dat legt de lat heel laag.

'Meisjes bekijken mannen ook als lustobject.'
Een fout maak je niet goed door er zelf één te maken. En er is een reden waarom mensen vaak de Cola light advertentie als voorbeeld gebruiken: omdat er veel minder bekende voorbeelden van mannelijke objectivering bestaan. Ja, mannen worden ook geobjectiveerd, maar niet in dezelfde mate, niet zo vaak en niet op een manier die hen ontdoet van hun andere eigenschappen, zoals dat bij vrouwen gebeurt. Objectivering van mannen heeft dus niet dezelfde negatieve invloed op de manier waarop de maatschappij hen bekijkt en behandelt. 

'Meisjes zijn gewoon niet erg geïnteresseerd in wetenschap'
Neem om het even welke baby, voed die op in een wereld die van alle kanten toeschreeuwt dat hij in bepaalde onderwerpen geïnteresseerd moet zijn en niet in andere. Vraag dan aan een meisje op haar 15e wat ze wil studeren. Dan kan je enthousiast roepen dat de samenleving van in het begin gelijk had: meisjes houden niet zo van wiskunde of wetenschap! Perfect bewijs?

(Sensoa vzw, Mediaraven en RoSa vzw. (2014) Weetewa ... ge zijt mijn stereotype niet. Steretypen over vrouwen ontkracht. Antwerpen. )

'Lesbiennes zijn manwijven, homo's zijn giechelende janetten met een slap handje'
Lesbisch of homo zijn wordt door iedereen geuit op zijn eigen manier. Er bestaat inderdaad homo's die tot in de puntjes verzorgd zjin en graag heel openlijk over hun gevoelens praten. En ja, er bestaan lesbische vrouwen met een kortgeknipt kopsel, legerboots en een stoere broek. Alleen wordt deze uiting ten onrechte veralgemeend voor de hele groep. Net zoals er bij hetero's enorm veel verscheidenheid is, is ook de groep van holebi's erg divers. Ook heel wat heterovrouwen hebben een korte snit, terwijl ook de meest machomannen uren voor de spiegel kunnen doorbrengen.

'Holebi's willen seks met iedereen van hetzelfde geslacht'.
Homo's en lesbiennes vinden niet alle mensen van hun eigen sekse aantrekkelijk. Ze vallen - net zo als hetero's - op een persoon. Als heterojongen kan je bijvoorbeeld ook vriendinnen hebben waar je geen seks of een relatie mee zou willen. Voor holebi's geldt dat ook. 

'Biseksuelen kunnen geen monogame relatie aan.'
Biseksualiteit wordt soms verkeerdelijk geassocieerd met promiscuiteit. Dat biseksuelen op vrouwen én mannen vallen, wil niet zeggen dat ze tegelijkertijd relaties hebben met zowel mannen als vrouwen. Of toch niet allemaal: sommige biseksuelen heben inderdaag gelijktijdig seksuele relaties met mannen en vrouwen, andere zijn monogaam. Net zoals ook sommige hetero's kiezen voor een promiscue vorm van relatie, en anderen dan weer liever monogam zijn. 

'Holebiseksualiteit is tegennatuurlijk'
Het hangt ervan af hoe je het bekijkt. Ook dieren hebben seksuele contacten met geslachtsgenoten. Homoseksueel gedrag is al bij meer dan 1500 diersoorten vastgesteld. Wie zijn wij dan om te beslissen dat het 'tegen de natuur' zou zijn?

(Sensoa vzw, Mediaraven en RoSa vzw. (2014) Weetewa ... ge zijt mijn stereotype niet. Steretypen over holebi's ontkracht. Antwerpen. )

Tips voor begeleiders

  • Vooraleer je begint, stel een paar regels op. PICKASOL kan je hiervoor gebruiken, andere groep/groepsafspraken kunnen ook gebruikt worden. Het werkblad kan je uitprinten op ophangen in het lokaal. 
     
  • Let op je taalgebruik. Onbewust nemen we stereotypen mee in hoe we met jongeren omgaan. Dit doen we in hoe en welke feedback we geven, wie we aanspreken over welke thema’s, welke bewoordingen we in de mond nemen, etc. Als je met dit pakket aan de slag gaat, let er op wat je als mannelijk of vrouwelijk noemt. Zeg erbij dat dit zo gepercipieerd wordt, maar dat het niet steeds zo hoeft te zijn. Spreek bijvoorbeeld van eigenschappen die we toekennen aan mannen of vrouwen, in plaats van mannelijke of vrouwelijke eigenschappen.
     
  • Opstelling: zorg voor een open opstelling met zo weinig mogelijk tafels en mogelijkheid om in een kring of in groepjes te zitten.
     
  • Je kiest best zelf of je de groep gemengd met jongens en meisjes houdt of niet. In sommige groepen voelen de groepsleden zich veiliger als ze in een ongemengde groep zitten. Dit is niet altijd het geval. Bovendien is juist de uitwisseling tussen jongens en meisjes vaak juist interessant en nuttig.
     
  • Bij elke oefening kan het interessant zijn om zowel jongens als meisjes aan het woord te laten, vooral om stereotypen over rolgedrag te laten ontkrachten.
     
  • Geef veel positieve bekrachtiging bij positieve opmerkingen en juiste antwoorden.
     
  • Durf (rustig) te reageren op 'foute uitspraken' over bepaalde personen, bepaalde situaties, ... maar ook over holebi's, transgenders. 

Stel zoveel mogelijk bijvragen om de jongeren actief te laten nadenken. We geven twee voorbeelden

“Twee jongens die seks hebben, kan niet. Twee meisjes daarentegen is wel ok.”

Vraag hoe het komt dat dit verschillend wordt ervaren. Vraag naar dagelijkse omgangsregels tussen jongens en meisjes. Mogelijke vragen: Waarom vind je het oke dat meisjes dit wel doen, maar niet als het om jongens gaat? Is het ok voor jongens om hand in hand te wandelen? Om te knuffelen of een zoen te geven als begroeting? Is dat anders voor meisjes? Zou het kunnen dat dit hiermee te maken heeft? Vanwaar komt dit? Heeft het ook te maken met het idee dat bestaat over hoe twee jongens seks hebben?

“Als ik een zoon zou hebben die homo is, ik sla hem dood.”

Vraag om uitleg. Waarom deze felle uitspraak? Vraag naar de gevoelens die daarachter zitten. Waarom is het oké bij iemand die je niet kent, maar niet bij de eigen kinderen? Peil naar de verwachtingen die er zijn van en voor de holebi-zoon. Vraag of de omgeving hier ook mee te maken heeft. Worden holebi’s door hun ouders vermoord? Geef aan dat heel veel ouders van holebi’s hun kind uiteindelijk aanvaarden. Vraag de groep om dit zelf uit te leggen.

  • Hou als begeleider een neutrale houding. Laat je eigen opinie en referentiekader zoveel mogelijk achterwege.
  • Het is zeer belangrijk voor de veiligheid in de groep dat er regelmatig wordt teruggegrepen naar regels ivm respect voor de andere. Benadruk dat iedereen in de groep recht geeft op zijn eigen mening en die ook moet kunnen uiten zonder dat daar commentaar op komt. Vraag ook om stil te staan bij het feit dat iemand in de groep holebi kan zijn.
  • Zorg ervoor dat je tegenspraak identificeert bv. ‘je kiest om homo te worden’ versus ‘je kan van een jongen geen homo maken door deze als kind met poppen te laten spelen’.
  • Herhaal duidelijk positieve uitspraken in je samenvatting van de opinies bv. holebi’s zijn mensen net als ons, ze mogen een leven leiden zoals ze willen.

Tips voor ouders

«Jonas is op Jasper» «Brit is een lesbo»

Er zijn aanleidingen genoeg om ook met jonge kinderen over homoseksualiteit te praten: een klasgenoot met twee mama’s of papa’s, scheldwoorden op de speelplaats (janet, mietje, homo), rolpatronen («Jongens die ballet doen zijn mietjes»), bekende holebi’s in de media.

Jonge kinderen hebben nog geen vooroordelen. Leer ze omgaan met verschillen: een kind met een beugel, een stotteraar… Ook holebi’s verdienen respect.

Laat je kinderen voelen dat je mensen respecteert zoals ze zijn. Of zijn homo’s het slachtoffer van spot en flauwe moppen? Kinderen nemen vaak de mening van hun ouders over: «Mijn papa vindt dat vies».

Ga na met welke vooroordelen jij zit tegenover homoseksualiteit. Ga op zoek naar de juiste informatie. Vertel je kinderen hoe moeilijk jij het had om homo’s te aanvaarden.

Vertel dat holebi’s normale mensen zijn die toevallig verliefd worden op iemand van hetzelfde geslacht. Vertel hen dat ze later wellicht ook holebi’s zullen ontmoeten bij hun vrienden, in de familie, de werksituatie. Praat thuis over gevoelens en seksualiteit. Dan voelen kinderen dat dit een gewone zaak is en zullen ze zelf ook over hun verliefdheidjes en verdrietjes praten.

Laat kinderen hun eigen weg gaan. Kinderen aanvaarden niet dat ouders hun idealen en droombeelden willen opleggen. Geef ze ruimte en vrijheid. Blijf tegelijkertijd erg geïnteresseerd. Luister en houd de dialoog steeds open.

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Als een jongen verliefd wordt op een jongen en hem lichamelijk aantrekkelijk vindt is hij homo. Een meisje dat verliefd wordt op een meisje en haar lichamelijk aantrekkelijk vindt is lesbisch. Wie zowel homoseksuele als heteroseksuele gedragingen en gevoelens heeft is biseksueel. Homo’s, lesbiennes en biseksuelen noemen zich ook holebi’s. Wetenschappelijk onderzoek toont dat minstens één op twintig ouders een homoseksueel, lesbisch of biseksueel kind heeft. Vijf tot tien procent van de bevolking is holebi. Homoseksualiteit is aanwezig in alle rangen en standen, in alle culturen, alle periodes in de geschiedenis. Het is niet altijd makkelijk voor ouders om te aanvaarden dat hun kind ‘anders’ is. Sommige ouders wijzen hun homoseksueel kind af. Anderen gaan via gesprekken op zoek naar de onbekende gevoelens van hun kind.

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Welke van onderstaande stellingen zijn volgens jou (niet) waar? (eventueel testje - zie hiernaast). Deze stellingen kloppen niet. Het zijn verhaaltjes, vooroordelen die ervoor zorgen dat mensen homoseksualiteit niet aanvaarden. Sommige kinderen hebben zwart of blond haar, andere rood. Het kind met het rode haar is geen totaal ander wezen. Voor holebi’s geldt hetzelfde. Homoseksualiteit is geen ziekte, het is niet erfelijk en heeft ook niks met opvoeding te maken. Het is een variant op de ‘gewone’ seksualiteit. Homoseksuelen kunnen net als alle anderen verliefd worden en een duurzame relatie aangaan. Maar dan met iemand van hetzelfde geslacht.

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

De school geeft duidelijke informatie. 85 % van de holebi-jongeren beweert dat ze op school geen of foute informatie hebben gekregen over homoseksualiteit. Homoseksualiteit mag geen taboe zijn op school. De leerkrachten praten met respect over mensen die ‘anders’ zijn. Op school is er een vriendelijk schoolklimaat dat pesten, geweld, racisme, discriminatie aanpakt. Alle kinderen kunnen er terecht met al hun vragen. Heb je vragen over de seksualiteit van je eigen kind, aarzel niet om contact op te nemen met de leerkracht, het CLB, de huisarts.

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Natuurlijk herkent je kind in de basisschool nog niet of het hetero of holebi is. Toch zeggen homoseksuele jongeren dat ze reeds op jonge leeftijd voelden dat ze anders waren dan hun klasgenoten, vrienden en vriendinnen. Het is normaal dat kinderen tijdens hun puberteit twijfelen over hun seksuele voorkeur. Het hoort bij de seksuele ontwikkeling van jongeren.

De meeste jongeren kennen hun seksuele voorkeur als ze achttien zijn. Het hangt van hun omgeving af of ze er ook voor durven uitkomen (coming out). Ouders die niet praten over gevoelens en verliefdheden, voortdurend flauwe moppen over homo’s vertellen en vol vooroordelen zitten, zorgen ervoor dat kinderen hun homoseksuele gevoelens voor zichzelf houden. Bij homoseksuele jongeren komt vijf keer meer zelfdoding voor dan bij anderen. Omdat ze zichzelf niet aanvaarden of omdat ouders en de maatschappij hen niet aanvaarden. Het kan anders. Homo-aanvaarding begint in het gezin.

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Tijdens de puberteit zoeken jongeren hun seksuele voorkeur. Wat gebeurdt er in het hoofd van een homoseksueel kind? Elk kind zoekt zijn eigen weg en elk proces verloopt anders. Veel hangt af van hoe zijn omgeving, zijn vrienden en ouders denken en hoe ze reageren.

1. De verwarring; de jongere ervaart een fantastie, een opgewonden of verliefd gevoel, maar dan komt de verwarring. Hij voelt zich onzeker. Als thuis niet over homoseksualiteit wordt gepraat, denkt hij dat dit 'verkeerd' is. Hij verbergt zijn geovelens. Vaak volgen lichamelijke klachten en leerproblemen.

2. De vragen: wat betekent holebi-zijn? Hoe kan je dat beleven? Door gebrek aan openheid is informatie niet makkelijk te vinden. De jongere zoekt figuren waarmee hij izcht kan vergelijken, maar vindt ze niet.Hij sluit zich af en is vaak prikkelbaar.

3. Toegeven: de jongere geeft aan zichzelf toe dat hij holebi is. Soms keurt hij zijn gevoelens niet goed.

4. Aanvaarden: de jongere gaat zich beter in zijn vel voelen zoals hij is. Meestal gebeurt dit na het secundair onderwijs. Voor de buitenwereld houdt hij zijn homoseksualitiet meestal nog geheim.

5. Coming out: de 'mijlpaal', 'openbarin', de 'bevrijding' voor vele holebi's. Hij kan u voor het eerst vrijuit praten en doen. Hij hoeft niet bang te zijn om zicht te verraden. 

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Je weet dat je zoon gevoelig is, maar toch verkoopt hij stoere praat. Herkenbaar? “Jongens hebben het moeilijker dan we denken”, zegt Amerikaans opvoedingsexpert Rosalind Wiseman in haar nieuwe boek Ringleaders & Sidekicks. Klasse belde haar op. Waar loopt het mis?

Rosalind Wiseman: “We verwachten ‘mannelijk’ gedrag van jongens: ze moeten zelfzeker zijn, stoer, grappig … Die verwachting leggen ze ook zichzelf op: ze weten welke gevoelens ze mogen hebben en ze schatten een jongen hoger in als hij meer van die mannelijke kenmerken heeft. Ook ouders trappen wel eens in die val door dingen te zeggen als ‘je moet niet zo flauw doen’ of ‘je gooit als een meisje’. Zo krijgen jongens voortdurend boodschappen over wat een ‘echte man’ is, en wat niet.”

Welk effect heeft dat in hun vriendengroep? Wiseman: “Je zou denken dat er tussen jongens zelden spanningen zijn. Maar dat is schijn. Ook zij moeten dagelijks vechten voor hun plekje in de groep, waar er een strikte rangorde is. Dat doen ze door zich stoerder voor te doen dan ze zijn, want gevoelens tonen wordt beschouwd als een teken van zwakte. We denken ook dat ze ruzies snel vergeten of dat die maar ‘om te spelen’ zijn. Maar vaak blijft er bij jongens wél iets hangen, en durven ze het niet te zeggen uit angst uitgelachen te worden.”

Wat doe je als je hoort dat je zoon en zijn vrienden stoere praat verkopen? Wiseman: “Als je niet ingaat op uitspraken als ‘je bent een mietje als je weent’ of ‘homo’, dan denkt je zoon dat jij dat ook normaal vindt. Zulke uitlatingen zijn altijd bedoeld om iemand neer te halen, daar moet je op ingrijpen. Anders zal je zoon je niet in vertrouwen nemen en met zijn problemen naar je toekomen. Integendeel, dan word je een deel van het probleem en maak je het nog moeilijker.” Hoe help je je zoon dan wel? Wiseman: “Door duidelijk te maken dat je wéét hoe het eraan toe gaat in zijn vriendengroep. Door aan te geven dat hij zijn gevoelens wél mag uiten. Dat hij bij jou terechtkan, ook al heb je misschien niet alle antwoorden. Maar wees niet té opdringerig. Jongens houden er niet van als je hen onder druk zet om te praten over hun gevoelens. Ze willen zich vooral niet ‘abnormaal’ voelen.”

Doe-tip: Ga met je zoon het gesprek aan. Laat hem de online test doen op www.yeti.be, de tienersite van Klasse en praat over hoe (on)belangrijk ‘stoer zijn’ is, waarom hij zich zo gedraagt, waar hij mee zit …

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Als ouder word je plat geslagen met duizend en een tips over hoe je je kind moet opvoeden. Soms zijn tips inspirerend, soms ook verwarrend. Opvoeden is iets natuurlijks en van alle dag. En je mag best je buikgevoel volgen. Wat doe je dan met alle opvoedtips die je op deze en andere websites vindt? - Brengt de informatie je in de war of voel je er niet goed bij, neem dan afstand en volg je buikgevoel. Jij kent je kind immers het beste. - De gouden tip bestaat niet. Opvoeden is proberen, falen, proberen, slagen en opnieuw. - Praat met andere ouders, je buurman, je eigen ouders. Ongetwijfeld kunnen hun ideeën je ook inspireren. - Steun vragen is heel natuurlijk. Je hoeft er niet mee in te zitten. Opvoeden is nu eenmaal moeiljk.

('Gerti is op Caro'.(z.d.).Geraadpleegd op 18 februari 2015, via http://www.klasse.be/ouders/21430/gerti-is-op-caro/ )

Wat is genderwijs?

‘Op de ene zijde een meisje met een iets stoerder uiterlijk en een voetbal bij de hand. Ze is ongeduldig, én de trouwste vriendin die je je kan voorstellen. Op de andere zijde een jongen die bokst én aan ballet doet. Hij is een driftkop, én hij huilt vaak bij romantische films. Raar? Toch zijn dit een jongen en meisje zoals we er zoveel kennen. Zijn we niet allemaal een vrolijke mix van zogenaamde 'mannelijke' en 'vrouwelijke' kantjes? Niemand is toch een cliché meisje of cliché jongen? Iedereen zijn eigen unieke mix aan interesses en trekjes! #NiemandIsCliché'